JFA chuẩn bị thế hệ trọng tài kế cận: Mike Riley và hành trình hướng tới World Cup 2034

Ngày 9 tháng 9, Liên đoàn bóng đá Nhật Bản tổ chức buổi họp phổ biến nghiệp vụ trọng tài theo định kỳ. Nhưng điều gây chú ý không phải là những tình huống gây tranh cãi ở vòng đấu vừa qua. Trọng tâm của cuộc họp là báo cáo về ERDP – chương trình phát triển nhóm trọng tài ưu tú, nơi JFA đặt niềm tin vào một thế hệ trọng tài trẻ có thể kế cận những gương mặt kỳ cựu trong tương lai gần. Mike Riley, cựu trọng tài Ngoại hạng Anh, hiện là Giám đốc phát triển trọng tài của JFA. Ông dành phần lớn thời gian để nói về ERDP, một chương trình được khởi động từ đầu năm nay. Riley nhấn mạnh rằng mục đích của chương trình rất rõ ràng: phát hiện những trọng tài tiềm năng có thể sớm tỏa sáng tại J.League, đồng thời tạo ra một tầng lớp trọng tài sở hữu kỹ năng cao và sẵn sàng cống hiến lâu dài. Theo Riley, bóng đá luôn phát triển không ngừng và trọng tài không phải là ngoại lệ. J.League đang thay đổi từng mùa, các câu lạc bộ ngày càng chuyên nghiệp hơn, tốc độ trận đấu cũng khác xa so với một thập kỷ trước. Vì vậy, đội ngũ trọng tài không chỉ cần bắt kịp nhịp độ đó mà còn phải sẵn sàng cho cuộc chuyển giao thế hệ. Ông chỉ ra một con số đáng chú ý: 10 trong số các trọng tài chuyên nghiệp hiện tại của JFA sẽ bước qua tuổi 45 trong vòng 5 năm tới. Nếu không có sự chuẩn bị từ bây giờ, bóng đá Nhật Bản sẽ đối mặt với nguy cơ thiếu hụt trọng tài giàu kinh nghiệm ở những trận đấu đỉnh cao. ERDP bắt đầu với chỉ ba trọng tài vào tháng 1. Đến nay, con số này đã tăng lên bảy. JFA đặt mục tiêu nâng tổng số lên 15 trước khi mùa giải kết thúc. Điều đó cho thấy chương trình đang được triển khai với nhịp độ khẩn trương. Những trọng tài được tuyển chọn sẽ trải qua lộ trình ba năm. Mỗi người được giao một người hướng dẫn riêng, tham gia các buổi thảo luận với cựu cầu thủ để hiểu sâu hơn về tư duy của người chơi, đồng thời có cơ hội giao lưu với các nền bóng đá khác nhau nhằm tiếp thu nhiều phong cách quản lý trận đấu đa dạng. Riley cho biết mô hình này từng được áp dụng thành công tại Anh. Ông tin rằng ERDP có thể giúp Nhật Bản đào tạo ra những trọng tài đủ tầm vóc để điều khiển các trận đấu quan trọng tại World Cup 2034. Mục tiêu cụ thể là các trận đấu ở vòng bảng, và xa hơn là những trận đấu thuộc vòng loại trực tiếp. Đây không phải là tham vọng xa vời, bởi bóng đá Nhật Bản đã chứng minh năng lực của mình ở nhiều giải đấu quốc tế, và trọng tài cũng cần đi theo quỹ đạo tương tự. Tại World Cup 2026 do Mỹ, Canada và Mexico đồng đăng cai, JFA có hai trọng tài được FIFA lựa chọn là Yusuke Araki và Jun Mihara. Dù có tên trong danh sách, cả hai không có cơ hội xuất hiện trên sân. Đó có thể là một sự tiếc nuối, nhưng Riley nhìn nhận chuyến đi của Araki còn giá trị hơn một trận đấu chính thức. Araki đã lắng nghe rất kỹ và mang về những thông tin quan trọng về việc FIFA đang tìm kiếm điều gì ở một trọng tài hiện đại. Riley đúc kết hai điểm cốt lõi từ những thông tin đó. Thứ nhất là sự hiện diện trên sân. Một trọng tài có sự hiện diện mạnh mẽ không đơn giản là dáng vẻ bên ngoài, mà là cách cầu thủ cảm nhận được sự kiểm soát của ông ta trong suốt trận đấu. Thứ hai là khả năng phán đoán theo diễn biến thực tế của trận đấu. Trọng tài không nên áp dụng luật một cách máy móc, mà cần hiểu thời điểm nào trận đấu đang nóng, thời điểm nào nên để bóng lăn tiếp và khi nào cần can thiệp. Để rèn luyện hai phẩm chất này, việc thi đấu ở nhiều môi trường khác nhau là vô cùng quan trọng. Riley đánh giá cao chương trình trao đổi trọng tài mà JFA đang thực hiện. Araki hiện đang bắt chính tại giải VĐQG Bỉ theo chương trình này. Khi một trọng tài liên tục được trải nghiệm những nền bóng đá với văn hóa và nhịp độ khác nhau, khả năng quản lý trận đấu của họ sẽ tiến bộ rõ rệt. Điều đó không thể đến từ việc chỉ quan sát trên ghế hoặc ngồi trong phòng họp. Câu chuyện mà Mike Riley trình bày tại buổi họp ngày 9 tháng 9 không chỉ là câu chuyện của một chương trình đào tạo. Đó là câu chuyện về cách một nền bóng đá nhìn xa hơn kết quả trước mắt. JFA đang chuẩn bị cho một tương lai mà ở đó, những trọng tài người Nhật Bản có thể đứng giữa sân cỏ World Cup, điều khiển những trận đấu lớn bằng sự tự tin và bản lĩnh. Từ con số ba người ban đầu, ERDP đang từng bước mở rộng và có thể trở thành nền tảng quan trọng cho bóng đá Nhật Bản trong hai thập kỷ tới.